{"id":48477,"date":"2026-09-08T09:30:45","date_gmt":"2026-09-08T07:30:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ieec.cat\/?p=48477"},"modified":"2026-09-08T09:30:45","modified_gmt":"2026-09-08T07:30:45","slug":"detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/","title":{"rendered":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; admin_label=\u00bbSection\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb background_image=\u00bbhttps:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/slider-comunicacio.jpg\u00bb max_height=\u00bb130px\u00bb custom_padding=\u00bb0px||0px||false|false\u00bb da_disable_devices=\u00bboff|off|off\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb da_is_popup=\u00bboff\u00bb da_exit_intent=\u00bboff\u00bb da_has_close=\u00bbon\u00bb da_alt_close=\u00bboff\u00bb da_dark_close=\u00bboff\u00bb da_not_modal=\u00bbon\u00bb da_is_singular=\u00bboff\u00bb da_with_loader=\u00bboff\u00bb da_has_shadow=\u00bbon\u00bb][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; admin_label=\u00bbSection\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb24px||11px|||\u00bb da_disable_devices=\u00bboff|off|off\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb da_is_popup=\u00bboff\u00bb da_exit_intent=\u00bboff\u00bb da_has_close=\u00bbon\u00bb da_alt_close=\u00bboff\u00bb da_dark_close=\u00bboff\u00bb da_not_modal=\u00bbon\u00bb da_is_singular=\u00bboff\u00bb da_with_loader=\u00bboff\u00bb da_has_shadow=\u00bbon\u00bb][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb||||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text admin_label=\u00bbUnitats de recerca\u00bb module_class=\u00bbieec-orgs\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.4&#8243; _dynamic_attributes=\u00bbcontent\u00bb _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bb|700||on|||||\u00bb text_font_size=\u00bb16px\u00bb header_font=\u00bb|700|||||||\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb header_font_size_tablet=\u00bb28px\u00bb header_font_size_phone=\u00bb26px\u00bb header_font_size_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VzdG9tX21ldGFfb3JnYW5pemFjaW9uZXMiLCJzZXR0aW5ncyI6eyJiZWZvcmUiOiIiLCJhZnRlciI6IiIsImVuYWJsZV9odG1sIjoib2ZmIn19@[\/et_pb_text][et_pb_post_title author=\u00bboff\u00bb categories=\u00bboff\u00bb comments=\u00bboff\u00bb featured_image=\u00bboff\u00bb admin_label=\u00bbT\u00edtol i data\u00bb module_class=\u00bbieec-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb title_font=\u00bbCairo|300|||||||\u00bb title_font_size=\u00bb40px\u00bb meta_font=\u00bb||on||||||\u00bb meta_font_size=\u00bb16px\u00bb title_font_size_tablet=\u00bb35px\u00bb title_font_size_phone=\u00bb30px\u00bb title_font_size_last_edited=\u00bbon|desktop\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_post_title][et_pb_text admin_label=\u00bbSubt\u00edtols\u00bb module_class=\u00bbieec-summary\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bbSource Sans Pro||on||||||\u00bb text_font_size=\u00bb24px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb hover_enabled=\u00bb0&#8243; text_font_size_tablet=\u00bb22px\u00bb text_font_size_phone=\u00bb20px\u00bb text_font_size_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb sticky_enabled=\u00bb0&#8243;]<\/p>\n<ul>\n<li>La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os<\/li>\n<li>El equipo ha utilizado observaciones de rayos X del XMM-Newton de la ESA, el NuSTAR de la NASA y espectros \u00f3pticos de DESI<\/li>\n<li>Investigadores del IEEC en el Instituto de Ciencias del Espacio (ICE-CSIC) han liderado este estudio, publicado en Astronomy &amp; Astrophysics<\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_post_title title=\u00bboff\u00bb meta=\u00bboff\u00bb module_class=\u00bbieec-img-container\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.2&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||0px||false|false\u00bb border_width_top=\u00bb10px\u00bb border_color_top=\u00bb#406fda\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_post_title][et_pb_text module_class=\u00bbieec-img-footer\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bb||||||||\u00bb text_font_size=\u00bb15px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb background_color=\u00bbrgba(64,111,218,0.15)\u00bb custom_margin=\u00bb0px||||false|false\u00bb custom_padding=\u00bb30px|20px|30px|20px|true|true\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ilustraci\u00f3n art\u00edstica de un agujero negro supermasivo que emite rayos X que emanan de su regi\u00f3n interior (rosa) y vientos ultrarr\u00e1pidos que fluyen desde el disco circundante (p\u00farpura). <\/span><b>ESA<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Los agujeros negros supermasivos se encuentran en el centro de la mayor\u00eda de las galaxias. Al acumular materia, son capaces de generar fuertes vientos que pueden calentar o eliminar el gas necesario para la formaci\u00f3n de estrellas, lo que influye en la evoluci\u00f3n de sus galaxias anfitrionas. Un equipo liderado por investigadores del <\/span><a href=\"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Institut d\u2019Estudis Espacials de Catalunya<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> (IEEC) en el <\/span><a href=\"https:\/\/www.ice.csic.es\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Instituto de Ciencias del Espacio<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> (ICE-CSIC) <\/span><b>ha detectado por primera vez un viento ultrarr\u00e1pido en una galaxia cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea que dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Los resultados han sido publicados en la revista <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Astronomy &amp; Astrophysics<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Los vientos que se mueven a m\u00e1s de 10 000 km\/s se conocen como \u2018flujos ultrarr\u00e1pidos\u2019. Se originan muy cerca de agujeros negros supermasivos que se alimentan activamente y pueden transportar suficiente energ\u00eda como para que afecte al gas a partir del cual se forman las estrellas. Hasta ahora, estos vientos se hab\u00edan encontrado casi exclusivamente en galaxias activas que a\u00fan estaban formando estrellas o que estaban en proceso de dejar de formarlas.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sin embargo, la galaxia estudiada, denominada KUG 1208+386, es fundamentalmente diferente. Su poblaci\u00f3n estelar indica que <\/span><b>dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os, pero su agujero negro central permanece activo <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">y emite un viento a aproximadamente el 7 % de la velocidad de la luz, unos 21 000 km\/s. A esta velocidad, el viento viaja m\u00e1s de 200 000 veces m\u00e1s r\u00e1pido que un coche de F\u00f3rmula 1 a m\u00e1xima velocidad y podr\u00eda dar la vuelta a la Tierra en menos de dos segundos. Adem\u00e1s, las observaciones de rayos X revelan material denso alrededor del agujero negro, lo que demuestra que un entorno rico en gas puede sobrevivir en el n\u00facleo de una galaxia aparentemente \u2018muerta\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00abLo que nos sorprendi\u00f3 fue el fuerte contraste entre la galaxia y su n\u00facleo. La galaxia ha permanecido inactiva durante miles de millones de a\u00f1os, pero su agujero negro central sigue acumulando material y generando un fuerte viento\u00bb, afirma Yerong Xu, primer autor e investigador postdoctoral del IEEC en el ICE-CSIC. \u00abEsto demuestra que una galaxia puede parecer \u2018muerta\u2019 a grandes escalas, mientras que en su centro permanece extraordinariamente activa\u00bb, a\u00f1ade.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text module_class=\u00bbsection-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_font=\u00bb|700|||||||\u00bb header_2_font_size=\u00bb25px\u00bb header_2_font_size_tablet=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_phone=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Vientos de agujeros negros que moldean a las galaxias<\/h2>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">El viento ultrarr\u00e1pido se detect\u00f3 con observaciones de rayos X de archivo obtenidas con el observatorio XMM-Newton de la <\/span><a href=\"https:\/\/www.esa.int\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Agencia Espacial Europea<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> (ESA) en 2009 y el observatorio NuSTAR de la NASA en 2019, combinadas con espectros \u00f3pticos obtenidos por el <\/span><a href=\"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/proyecto\/28\/desi\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Dark Energy Spectroscopic Instrument<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> (DESI) \u2014en el que participa el IEEC\u2014 en 2022 y publicados como parte de la publicaci\u00f3n de datos \u2018DESI Data Release 1\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00abEl descubrimiento de flujos de salida ultrarr\u00e1pidos en una galaxia quiescente desaf\u00eda la convenci\u00f3n de que estos vientos son exclusivos de galaxias ricas en gas o con formaci\u00f3n estelar activa. Tanto el descubrimiento de una galaxia quiescente global como el de una regi\u00f3n nuclear rica en gas implican que no est\u00e1n directamente relacionados con las propiedades de la galaxia, sino que dependen m\u00e1s del entorno nuclear\u00bb, afirma Mar Mezcua, investigadora del IEEC en el ICE-CSIC.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Generalmente, se considera que los agujeros negros pueden influir en sus galaxias de dos maneras. Durante fases de acreci\u00f3n intensas, <\/span><b>la radiaci\u00f3n y los vientos pueden calentar o eliminar gas, reprimiendo as\u00ed la formaci\u00f3n estelar<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. En galaxias que ya se encuentran inactivas, se suele pensar que los chorros de radio proporcionan una retroalimentaci\u00f3n \u2018de mantenimiento\u2019 m\u00e1s duradera al impedir que el gas se enfr\u00ede y forme nuevas estrellas. Este descubrimiento plantea la posibilidad de que los vientos de los agujeros negros tambi\u00e9n contribuyan a esta fase de mantenimiento.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00abNuestros resultados apuntan a una posible forma de retroalimentaci\u00f3n de mantenimiento impulsada por el viento\u00bb, afirma V\u00edctor Rodr\u00edguez, investigador predoctoral del ICE-CSIC. \u00abEn lugar de detener la formaci\u00f3n estelar, estos vientos podr\u00edan ayudar a que una galaxia ya inactiva permanezca inactiva al impedir que el gas se enfr\u00ede y forme nuevas estrellas de nuevo\u00bb.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb text_font_size=\u00bb21px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb background_color=\u00bb#406fda\u00bb text_orientation=\u00bbcenter\u00bb width=\u00bb70%\u00bb width_tablet=\u00bb70%\u00bb width_phone=\u00bb70%\u00bb width_last_edited=\u00bbon|desktop\u00bb module_alignment=\u00bbcenter\u00bb custom_padding=\u00bb40px|50px|40px|50px|true|true\u00bb custom_padding_tablet=\u00bb40px|50px|40px|50px|true|true\u00bb custom_padding_phone=\u00bb30px|20px|30px|20px|true|true\u00bb custom_padding_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb text_font_size_tablet=\u00bb21px\u00bb text_font_size_phone=\u00bb19px\u00bb text_font_size_last_edited=\u00bbon|desktop\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00abUna galaxia puede parecer \u2018muerta\u2019 a grandes escalas, mientras que en su centro permanece extraordinariamente activa\u00bb, <\/span>afirma Yerong Xu.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text module_class=\u00bbsection-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_font=\u00bb|700|||||||\u00bb header_2_font_size=\u00bb25px\u00bb header_2_font_size_tablet=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_phone=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Pr\u00f3ximos pasos<\/h2>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Este estudio ampl\u00eda nuestra comprensi\u00f3n de c\u00f3mo las galaxias dejan de formar estrellas y permanecen inactivas durante miles de millones de a\u00f1os, una de las cuestiones centrales de la astrof\u00edsica moderna.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">El siguiente paso consiste en <\/span><b>determinar si KUG 1208+386 es un caso excepcional o forma parte de una poblaci\u00f3n mayor de galaxias quiescentes con potentes vientos de agujeros negros<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Al estudiar m\u00e1s galaxias con flujos de salida ultrarr\u00e1pidos, se busca comprender qu\u00e9 condiciones f\u00edsicas favorecen que surjan estos vientos y si las propiedades de la galaxia anfitriona pueden influir en sus caracter\u00edsticas.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb30px||||false|false\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_divider color=\u00bb#406fda\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=\u00bbM\u00e9s informaci\u00f3\u00bb module_class=\u00bbieec-sub-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bbCairo|700|||||||\u00bb text_text_color=\u00bb#406fda\u00bb text_font_size=\u00bb20px\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>M\u00e1s informaci\u00f3n<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text module_class=\u00bbieec-sub-text\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font_size=\u00bb16px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb custom_margin=\u00bb20px||||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Esta investigaci\u00f3n se presenta en un art\u00edculo titulado <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u00ab<\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1051\/0004-6361\/202660164\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">First detection of ultra-fast outflows in a quiescent galaxy<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u00bb<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, de <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Xu, Y.<\/span> <i><span style=\"font-weight: 400;\">et al.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, que aparecer\u00e1 en la revista <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Astronomy &amp; Astrophysics<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> el 8 de septiembre de 2026.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||||false|false\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_divider color=\u00bb#406fda\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=\u00bbEnlla\u00e7os\u00bb module_class=\u00bbieec-sub-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bbCairo|700|||||||\u00bb text_text_color=\u00bb#406fda\u00bb text_font_size=\u00bb20px\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>Enlaces<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text module_class=\u00bbieec-sub-text\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font_size=\u00bb16px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb link_font=\u00bb|700|||on|||#1a1140|\u00bb link_text_color=\u00bb#1a1140&#8243; link_line_height=\u00bb1.4em\u00bb custom_margin=\u00bb20px||||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><a href=\"http:\/\/www.ieec.cat\/es\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">IEEC<\/span><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ice.csic.es\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">ICE-CSIC<\/span><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ieec.cat\/projecte\/28\/desi\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">DESI<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||||false|false\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_divider color=\u00bb#406fda\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=\u00bbContactes\u00bb module_class=\u00bbieec-sub-title\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bbCairo|700|||||||\u00bb text_text_color=\u00bb#406fda\u00bb text_font_size=\u00bb20px\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>Contactos<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb2_5,3_5&#8243; admin_label=\u00bbRow\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_margin=\u00bb0px||||false|false\u00bb custom_padding=\u00bb0px||||false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb2_5&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb|||20px|false|false\u00bb border_width_left=\u00bb1px\u00bb border_color_left=\u00bb#406fda\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font_size=\u00bb16px\u00bb text_line_height=\u00bb1.1em\u00bb link_font=\u00bb|700|||on|||#1a1140|\u00bb link_text_color=\u00bb#1a1140&#8243; link_line_height=\u00bb1.4em\u00bb header_4_font=\u00bb|700|||||||\u00bb header_4_text_color=\u00bb#1a1140&#8243; custom_margin=\u00bb||||false|false\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h4>Oficina de Comunicaci\u00f3n del IEEC<\/h4>\n<p>Castelldefels, Barcelona<br \/>Correo electr\u00f3nico: <a href=\"mailto:comunicacio@ieec.cat\">comunicacio@ieec.cat<\/a><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb3_5&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb|||20px|false|false\u00bb border_width_left=\u00bb1px\u00bb border_color_left=\u00bb#406fda\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font_size=\u00bb16px\u00bb text_line_height=\u00bb1em\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb link_text_color=\u00bb#1a1140&#8243; header_4_font=\u00bb|700|||||||\u00bb header_4_text_color=\u00bb#1a1140&#8243; global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h4>Autor Principal en el IEEC<\/h4>\n<h4>Yerong Xu<\/h4>\n<p>Institut d\u2019Estudis Espacials de Catalunya (IEEC)<br \/>Instituto de Ciencias del Espacio (ICE-CSIC)<br \/>Correo electr\u00f3nico: <a href=\"mailto:iribas@ieec.cat\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><a href=\"mailto:yerong@ieec.cat\">yerong@ieec.cat<\/a><\/p>\n<h4>Mar Mezcua<\/h4>\n<p>Institut d\u2019Estudis Espacials de Catalunya (IEEC)<br \/>Instituto de Ciencias del Espacio (ICE-CSIC)<br \/>Correo electr\u00f3nico: <a href=\"mailto:mezcua@ieec.cat,\">mezcua@ieec.cat,<\/a> <a href=\"mailto:mezcua@ice.csic.es\">mezcua@ice.csic.es<\/a><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row module_id=\u00bbieec-about\u00bb module_class=\u00bbieec-about\u00bb _builder_version=\u00bb4.27.4&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb background_color=\u00bbrgba(64,111,218,0.15)\u00bb global_module=\u00bb17324&#8243; global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb20px|50px|20px|50px|true|true\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text admin_label=\u00bbSobre l&#8217;IEEC\u00bb _builder_version=\u00bb4.16&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_font=\u00bb|700|||||||\u00bb header_2_font_size=\u00bb25px\u00bb custom_margin=\u00bb||10px||false|false\u00bb header_2_font_size_tablet=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_phone=\u00bb23px\u00bb header_2_font_size_last_edited=\u00bbon|phone\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Sobre el IEEC<\/h2>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.27.6&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_font=\u00bb||on||||||\u00bb link_font=\u00bb|700|||on||||\u00bb locked=\u00bboff\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>El Institut d\u2019Estudis Espacials de Catalunya (IEEC) promueve y coordina la investigaci\u00f3n y el desarrollo tecnol\u00f3gico espacial en Catalu\u00f1a en beneficio de la sociedad. El IEEC fomenta las colaboraciones tanto a nivel local como mundial, y es un eficiente agente de transferencia de conocimiento, innovaci\u00f3n y tecnolog\u00eda. Como resultado de 30 a\u00f1os de investigaci\u00f3n de alta calidad, llevada a cabo en colaboraci\u00f3n con las principales organizaciones internacionales, el IEEC se encuentra entre los mejores centros de investigaci\u00f3n internacionales, centrados en \u00e1reas como: astrof\u00edsica, cosmolog\u00eda, ciencias planetarias y observaci\u00f3n de la Tierra. La divisi\u00f3n de ingenier\u00eda del IEEC desarrolla instrumentaci\u00f3n para proyectos terrestres y espaciales, y tiene una amplia experiencia trabajando con organizaciones privadas y p\u00fablicas del sector aeroespacial y otros sectores de innovaci\u00f3n.<\/p>\n<p>El IEEC es una fundaci\u00f3n del sector p\u00fablico sin \u00e1nimo de lucro, fundada en febrero de 1996. Est\u00e1 regida por un Patronato compuesto por la Generalitat de Catalunya, la Universitat de Barcelona (UB), la Universitat Aut\u00f2noma de Barcelona (UAB), la Universitat Polit\u00e8cnica de Catalunya \u00b7 BarcelonaTech (UPC), y el Consejo Superior de Investigaciones Cient\u00edficas (CSIC). El IEEC es tambi\u00e9n un centro CERCA (Centres de Recerca de Catalunya).<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":48478,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[99,112,75],"tags":[],"class_list":["post-48477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciencia-noticias","category-noticia-destacada-grande","category-noticias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IEEC\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-08T07:30:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Francisco Panyos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Francisco Panyos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Francisco Panyos\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870\"},\"headline\":\"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019\",\"datePublished\":\"2026-09-08T07:30:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/\"},\"wordCount\":2732,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg\",\"articleSection\":[\"Ciencia\",\"Noticia destacada grande\",\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/\",\"name\":\"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-08T07:30:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870\"},\"description\":\"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg\",\"width\":1280,\"height\":720},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/\",\"name\":\"IEEC\",\"description\":\"Institut d&#039;Estudis Espacials de Catalunya\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ieec.cat\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870\",\"name\":\"Francisco Panyos\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Francisco Panyos\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC","description":"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC","og_description":"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.","og_url":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/","og_site_name":"IEEC","article_published_time":"2026-09-08T07:30:45+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":720,"url":"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Francisco Panyos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Francisco Panyos","Tiempo de lectura":"14 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/"},"author":{"name":"Francisco Panyos","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/#\/schema\/person\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870"},"headline":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019","datePublished":"2026-09-08T07:30:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/"},"wordCount":2732,"image":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg","articleSection":["Ciencia","Noticia destacada grande","Noticias"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/","url":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/","name":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019 - IEEC","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg","datePublished":"2026-09-08T07:30:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/#\/schema\/person\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870"},"description":"La galaxia, cercana a la V\u00eda L\u00e1ctea, dej\u00f3 de formar estrellas hace unos nueve mil millones de a\u00f1os.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ieec.cat\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Black_hole_with_ultrafast_winds.jpg","width":1280,"height":720},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/detectan-por-primera-vez-vientos-ultrarrapidos-de-agujeros-negros-en-una-galaxia-muerta\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Detectan por primera vez vientos ultrarr\u00e1pidos de agujeros negros en una galaxia \u2018muerta\u2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/#website","url":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/","name":"IEEC","description":"Institut d&#039;Estudis Espacials de Catalunya","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/#\/schema\/person\/66f3943e2fdb094349ad344043ede870","name":"Francisco Panyos","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/526157a3fe3c965ab680e104b6fe47df151d5d607c86c2744324613bf4c68622?s=96&d=mm&r=g","caption":"Francisco Panyos"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48477"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48488,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48477\/revisions\/48488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ieec.cat\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}